Viêm đại tràng thực chứng - thể hàn

Thứ 7, 16/1/2016 | 23:38

PGS.TS. LY. Phùng Hòa Bình

Trưởng bộ môn dược cổ truyền- Trường đại học Dược Hà Nội

Y học cổ truyền đã được hình thành cách đây hàng nghìn năm với sự tích lũy kinh nghiệm qua nhiều đời tạo nên lý luận của y học đông y. Với bệnh viêm đại tràng, dựa theo thể bệnh mà chia ra thực chứng hay hư chứng. Dựa theo nguyên nhân mà phân ra thể hàn hay thể nhiệt. Bài viết này cung cấp thông tin về bệnh viêm đại tràng thực chứng thể hàn theo lí luận y học phương đông.

Theo đông y, tà là nguyên nhân gây bệnh cho con người. Các tà khí nhân cơ hội cơ thể suy yếu (chính khí hư) liền xâm nhập vào cơ thể gây ra bệnh (tà khí thịnh).Tà khí luôn quan hệ với thời tiết, gây bệnh vào 1 mùa thích hợp như: mùa xuân hay gặp Phong tà, mùa hè hay gặp bệnh do Hỏa tà và Thử tà…Mỗi tà khí, khi cảm nhiễm, thường dễ làm tổn thương Tạng phủ có quan hệ ngũ hành như: Phong tà hay làm hại Can, Hàn tà hay làm hại Thận…

Nguyên nhân gây bệnh

Viêm đại tràng thực chứng theo y học hiện đại gọi là bệnh viêm đại tràng ở thể cấp tính xuất hiện với nhiều triệu chứng dữ dội như ỉa chảy nhiều lần, đau bụng quặn, người mệt mỏi,… Nguyên nhân viêm đại tràng thực chứng thể hàn là do hàn tà. Khi con người bị hàn tà xâm phạm tức là bị các yếu tố bên ngoài gây lạnh cơ thể. Hàn tà bao gồm ngọai hàn và nội hàn. Ngoại hàn là các khí lạnh, hơi lạnh, thường gặp vào mùa đông, trời mưa, về khuya. Hàn khí xâm nhập vào cơ thể bằng 2 cách:

- Thương hàn: Hàn tà phạm vào phần Biểu bên ngoài.

- Trúng hàn: Hàn tà nhập thẳng vào tạng phủ.

Nội hàn là do dương khí trong cơ thể suy, không chống ngoại hàn (dương hư sinh ngoại hàn).

Hàn là âm tà, do đó, thường làm hại dương khí trong cơ thể. Hàn tà dễ xâm nhập vào da, cơ, vệ, khí của cơ thể. Hàn tà xâm nhập vào Tỳ làm Tỳ dương hư, không vận hóa được thức ăn gây ra tiêu chảy, chân tay lạnh… Theo Sách ‘Y Tông Kim Giám’: Trên trời là Hàn, dưới đất là Thủy, ở người là Thận… Vì thế, Thận khí thông với Hàn khí, các bệnh gây nên bởi Hàn khí đều có liên hệ đến Thận.

Chứng Nội hàn hầu hết do dương hư (Dương hư sinh ngoại hàn), dẫn đến tỳ vị hư hàn: Tỳ dương suy kém, không vận hóa được thức ăn, gây nên: ỉa chảy, đầy bụng, ăn kém, bụng đau âm ỉ…

Bệnh viêm đại tràng thực chứng thể Hàn thường có các triệu chứng :

- Đau bụng, lạnh bụng, sợ lạnh.

- Bị tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa đặc biệt khi ăn thức ăn tanh mỡ

- Đi phân lỏng, nát, thường xuyên.

Theo y học hiện đại là bệnh đại tràng thực chứng thể hàn chính là do loạn khuẩn ở đại tràng.

Phương pháp điều trị bệnh

Đông y điều trị bệnh biện chứng theo thể bệnh tức là tìm ra căn nguyên của bệnh để điều trị từ gốc. Vì vậy để điều trị bệnh viêm đại tràng thực chứng thể hàn cần loại bỏ yếu tố hàn khỏi cơ thể bằng cách dùng các thuốc tiêu đạo, kiện tỳ, tăng hấp thu nược, kích hoạt môi trường cho enzym và vi khuẩn hoạt động

Phương thuốc điều trị bệnh

Điều trị bệnh viêm đại tràng thực chứng thể hàn thường dùng một số phương thuốc như: sâm linh bạch truật tán, hoắc hương chính khí tán, …

Sâm linh bạch truật tán

viem-dai-trang-hu-chung-the-han.jpg

- Thành phần và phân lượng: Nhân sâm 3g, Sơn dược 1,5-3g, Truật 3-4g, Phục linh 3-4g, ý dĩ nhân 5-8g, Biển đậu 2-4g, Liên nhục 2-4g, Cát cánh 2-2,5g, Súc sa 2g, Cam thảo 1,5g.

- Cách dùng và lượng dùng:

Tán: mỗi ngày uống 3 lần, mỗi lần 1,5-2g.

Nghiền thành bột, uống mỗi lần 1,5-2g, mỗi ngày uống 3 lần với nước táo sắc hoặc nước ấm. Hoặc cũng có thể uống với nước cháo gạo nứt, hoặc sắc uống cũng được. Trong phần giải thích sơ lược ghi rằng nghiền thuốc thành bột uống mỗi lần 2,0-3,0g với nước táo sắc hoặc với nước ấm hoặc nước cháo. Bất đắc dĩ mới sắc uống.

Hoắc hương chính khí tán

hoachuongtuoi.png

Thành phần: Hoắc hương 12 g, Tô diệp 8-12 g, bạch chỉ 4-8 gam cát cánh 4-8 gam, bạch truật 8-12 g, hậu phác 4-8 g, bán hạ khúc 12g, đại phục bì 8-12 g, phục linh 12-16g, trần bì 6-12 g, cam thảo 4g

Cách dùng : nghiền dạng bột hoặc dùng thang sắc uống. Mỗi lần 8-12 gam bột. Ngày 2-3 lần với nước chín, có nơi dùng Thương truật thay Bạch truật.

Chuyên mục: Bệnh lý đại tràng theo phép biện chứng Đông Y


Tin mới cập nhật


Thảo luận