Chứng ngũ canh tả

Thứ 7, 16/1/2016 | 15:13

TS. Bùi Hồng Cường

Bộ môn dược cổ truyền- Trường đại học Dược Hà Nội

Vì sao bệnh có tên là “ngũ canh tả”? Đông y còn gọi là “ngũ canh tiết tả”, “kê minh tiết” hoặc “thận tiết”?

Ngũ canh là canh năm, tức lúc trời tang tảng sáng (theo cách chia thời gian trong một ngày đêm ở phương Đông thời xưa). “Tiết tả” nghĩa là tiêu chảy. Như vậy “ngũ canh tiết tả” là triệu chứng ỉa chảy vào lúc canh năm.

Tảng sáng mỗi ngày cũng là lúc gà cất tiếng gáy buổi sáng, nên sôi bụng, tiêu chảy vào lúc này còn được gọi là “kê minh tiết” (“kê”=gà, “minh”=kêu, “tiết”=tiết tả).

>> Triệu chứng đau bụng đi ngoài điều trị không dễ

>> Lời khuyên cho những người có đau bụng đi ngoài

chao-buoi-sang-30-05-2014.jpg

“Ngũ canh tiết tả” là triệu chứng ỉa chảy vào lúc canh năm

Gọi là “thận tiết” là theo nguyên nhân gây bệnh: Trong một ngày đêm thì canh năm là lúc “âm hàn” đang thịnh, dương khí trong cơ thể người mới bắt đầu thức tỉnh, vẫn còn yếu ớt, do đó những người mắc chứng “tỳ thận dương hư” thường sôi bụng, tiêu chảy vào lúc này. Gọi là “thận tiết” vì nguyên nhân gây bệnh do tạng thận hư tổn, không đủ sức ôn dưỡng tỳ vị, mà sinh ra tiêu chảy vào lúc sáng sớm.

Triệu chứng

Đại tiện nhiều 2-3 lần vào lúc sáng sớm. Trước đại tiện có thể có cơn quặn bụng nhẹ hoặc không. Sau khi ăn sáng có thể đi ngoài thêm lần nữa. Triệu chứng này xảy ra hàng ngày. Bệnh thường gặp ở người cao tuổi hoặc người ốm yếu, suy nhược.

Triệu chứng kèm theo: cơ thể thường lạnh, chân tay lạnh, mệt mỏi , đau lưng, chán ăn.

Cover-WEB12.jpg

Nguyên nhân gây bệnh

Tỳ thận dương hư

Thận dương hư không ôn hóa được tỳ dương. Thận chủ hỏa mệnh môn. Thận quản lý, điều tiết năng lượng cho hoạt động sinh mệnh, có tác dụng ôn dưỡng ngũ tạng, lục phủ. Tạng tỳ “chủ vận hoá thuỷ cốc, thuỷ thấp” (Phân giải thức ăn ; vận chuyển, hấp thu chất dinh dưỡng và nước vào cơ thể). Thận dương hư tức là suy giảm năng lượng. Tạng tỳ thiếu năng lượng (tỳ dương hư) để thực hiện chức năng tiêu hóa gây nên rối loạn tiêu hóa, ỉa chảy. Đông y có quan điểm là “tỳ như nồi cơm, thận như lửa đốt”, lửa không đủ nóng thì cơm sẽ không chín.

Theo y học hiên đại, “ngũ canh tả” là triệu chứng tại đại tràng, do rối loạn chức năng mà không phải là viêm đại tràng. Cơ chế bệnh sinh : Đại tràng luôn nhu động với ý nghĩa: hấp thu dinh dưỡng khi ruột non hấp thu không hết, đại tràng tái hấp thu nước và 95 % dịch mật, muối mật vào cơ thể.

Đại tiện nhiều lần vào buổi sáng vì ban đêm nhu động đại tràng bị giảm, sự tái hấp thu nước bị giảm dẫn đến triệu chứng: phân lỏng, đại tiện nhiều lần. Ban ngày, cơ thể hoạt động, đại tràng nhu động trở lại thì triệu chứng đó mất.

CÁCH ĐIỀU TRỊ CHỨNG NGŨ CANH TẢ

Tùy theo bệnh trạng cụ thể mà chỉ định sử dụng thuốc sao cho hợp lý, loại trừ nguyên nhân gây bệnh (nếu có), sử dụng kháng sinh chống nhiễm khuẩn, chốngnấm, chống ký sinh trùng, chống miễn dịch, giảm đau và chống co thắt, chống tiêu chảy, chống loạn khuẩn v.v…

Ngoài các biện pháp mang tính chất tổng hợp như y học hiện đại, việc dùng thuốc là hết sức cần thiết, trong đó đông dược thành phẩm dựa trên cơ sở biện chứng luận trị của Đông y ngày càng được chú trọng.

Các mục tiêu điều trị mà người bệnh cần đạt được trong quá trình điều trị viêm đại tràng, đó là:- Khắc phục nhanh tình trạng tiêu chảy đi ngoài (thể hư hàn)

- Điều hòa nhu động đại tràng, khắc phục hiện tượng mót rặn, đi ngoài

- Loại bỏ đầy hơi, chướng bụng

- Giúp chống viêm loét, phục hồi niêm mạc đại tràng

- Hỗ trợ kháng khuẩn, bảo vệ đại tràng

Tìm hiểu sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh lí đại tràng và giúp người bệnh đạt được những mục tiêu trên TẠI ĐÂY.

Chuyên mục: Bệnh lý đại tràng theo phép biện chứng Đông Y, Tin tức


Tin mới cập nhật


Thảo luận